Tijdens de recente viering van Bevrijdingsdag stond het Maczek Memorial in het teken van de Vrijheidsmaaltijd. Bezoekers gingen na een lezing van oud-politicus Klaas Dijkhoff met elkaar in gesprek over de kwetsbaarheid van onze vrijheid en de staat van de democratie in tijden van toenemende geopolitieke spanningen.
Geen vanzelfsprekendheid
Op 5 mei wordt traditiegetrouw de bevrijding van 1945 gevierd. Daarbij was in het memoriaal specifieke aandacht voor de Poolse militairen onder leiding van generaal Maczek, die een cruciale rol speelden bij de bevrijding van de stad. Volgens Dijkhoff is vrijheid de afgelopen decennia te veel als een vast gegeven beschouwd. “We hebben vrijheid gezien als iets wat je hebt, in plaats van iets waarvoor je hard moet werken en waarvoor je ook iets moet terugdoen voor de mensen die deze vrijheid mogelijk hebben gemaakt”, aldus de spreker.
Door huidige wereldwijde conflicten en onzekerheden komt die vanzelfsprekendheid steeds meer onder druk te staan. Bozena Rijnhout-Sawicka van het Maczek Memorial merkt deze verschuiving ook op: “We gaan nadenken over hoe het is om zonder vrijheid te leven. Dat besef, dat vrijheid niet vanzelfsprekend is, is belangrijk.”
Vertekend beeld van polarisatie
Tijdens de bijeenkomst kwam tevens de sfeer in de huidige samenleving ter sprake. Hoewel polarisatie vaak als een groot en groeiend probleem wordt gepresenteerd, relativeerde Dijkhoff dit. Volgens hem is vooral het beeld over polarisatie harder gegroeid dan de daadwerkelijke verdeeldheid. Hij stelde dat er juist meer verbinding is dan tegenstelling, maar dat kleine, luidruchtige groepen de meeste aandacht opeisen. “De schreeuwers zijn de minderheid, maar ze maken een hoop geluid. De milde meerderheid mag zich meer laten horen”, benadrukte hij.
Democratie als gezamenlijke taak
Een kernboodschap van de lezing was de gedeelde verantwoordelijkheid van burgers. Een functionerende democratie vraagt om de actieve betrokkenheid van de hele samenleving, en ligt niet enkel op het bordje van de politiek. Het draait volgens Dijkhoff om het zoeken naar redelijke oplossingen en de bereidheid om in te schikken, in plaats van ten koste van alles de eigen zin door te drijven. “Democratie kan je niet alleen aan de politiek overlaten. We kunnen met elkaar een hoop, maar als we gaan bakkeleien, dan rolt het snel achteruit”, concludeerde hij.
